r/felsefe • u/Gaburra • 13h ago
r/felsefe • u/ModMcModfacejfMsu • Jan 01 '26
/r/felsefe’ye değgin 📜 r/felsefe Kuralları 2026
Herkese Mutlu Yıllar! Yeni yılda moderatör takımı olarak biz de yeni bir başlangıç yapalım dedik. Aslen kurallarda değişen bir şey yok ancak zamanla birikmiş küçük değişimler var ve kuralların uygulanma şeklinde de bazı değişiklikler fark edebilirsiniz. Bu postun amacı kurallar ve nasıl uygulanacakları hakkında kullanıcılarımızı bilgilendirmek ve şeffaflık sağlamak.
1. Hakaret
Bir felsefe topluluğu olarak düşünce özgürlüğünü korumak büyük bir değerimiz ve bu doğrultuda, özellikle yorumlarda, minimum moderasyondan yanayız. Bir çok argo tabir, küfür ve saldırıya göz yumuyoruz ancak kırmızı çizgimiz şahsa hakaret. Bizimki de dahil bazı ülkelerde bunun suç dahi olabilmesinden ziyade şahsa hakaret, sağlıklı tartışma ortamlarına düşmandır. Bir düşünceyi değil de bir kişiyi karalayan paylaşımlar kaldırılacak, paylaşanlar uyarılacak ve bu konuda gelişme göstermeyenler önce geçici olarak, sonradan ise temelli olarak banlanacaktır.
Bazı şahsa hakaret barındıran tartışmalarda iki tarafın da halinden memnun olduğu ve küfürlerin arasında gerçekten fikirlerin çatıştığı durumlar olabiliyor. Bu tarz durumlarda yine göz yumabiliriz ancak taraflardan birinin diğerini reportladığı anda artık iki tarafın da halinden memnun olduğundan söz edilemez ve tartışmadaki şahsi hakaretler kural ihlali haline gelir.
2. İçerik
Felsefe, doğası gereği her konuya değinebilir. Bilim, Din, Dil, Matematik, Kültür, Politika, Psikoloji, Sanat, Tarih, Teknoloji... Bu sebeple içerikte konuyu ve stili neredeyse tamamen serbest bırakıyoruz. İnanılmaz derecede felsefeden yoksun bir paylaşıda bulunmayı başarsanız (π sayısının tamamı, kuru pastoral şiir, GIF formatında Shrek 2) bile nitelikli bir postsa yine dokunmayabiliriz. Shrek yasak mı diye sormayın, bilmiyorum.
Sadece, din konusunda içeriğin özellikle felsefi olmasına dikkat ediyoruz. Bu ayrımcılığımızın sebebi pratik. Öncelikle, din konusunda paylaşım yapmak isteyenlerin katılabileceği başka subredditler mevcut. Burada tamamen serbest bırakıldığında birkaç dinin birkaç yorumu ile ilgili paylaşımlar diğer konulardaki paylaşımların alanını ciddi bir şekilde daraltabiliyor. Aynı problemi ileride durmadan paylaşılan matematik teoremi ispatları ile yaşarsak ona da bir düzenleme getirebiliriz.
Önceden moderatör ekibine danışılmadan paylaşılan reklam sayılabilecek içerikler çoğunlukla kaldırılır.
Güldürü konusunda pek bir şey kısıtlamıyoruz ama, eEEeee şöyle yaani.. ne kadar komikseniz o kadar saçmalayabilrsiniz gibi? . . . Aynen.
3. Efor
Üzerinde ter dökülmüş 1 paylaşım hazırlanana kadar Elon Musk tuvaletinden 50 tane anlamsız 4 kelimelik soru paylaşabilir. Bunlar anlamlı tartışmalara yol açmazken anlamlı paylaşımları da boğar. Bu eforsuz paylaşım seline baraj çekmek için her paylaşımdan beklediğimiz minimum bir kalite var.
"X hakkında ne düşünüyorsunuz?" formatında paylaşımlar yeterli değil. Sorunuz varsa daha detaylı bir şekilde sormanızı veya kendi görüşlerinize de değinmenizi veya herhangi bir şekilde bize bunun gerçek bir soru olduğunu hissettirmenizi istiyoruz. Alıntı paylaşıları için de kendini taşıyabilecek bir alıntıysa bile en azından kaynak vermenizi, ideal olarak ise context ve kendi yorumunuzu katmanızı istiyoruz.
Aynı şeyleri yorumlarda da görmeyi tercih ederiz ancak aynı sorunlara yol açmadıkları için eforsuz paylaşımların aksine eforsuz yorumları kaldırmıyoruz.
Uygulama
Kuralları açıkladıktan sonra şeffaflık için nasıl uygulandıklarına da değinmek gerek. Kurallara uymayan paylaşımlar ve yorumlar kaldırılır, tekrarlı durumlarda kullanıcı uyarılır, kural ihlallerinin devamında geçici ban uygulanır ve en son hala kurala uymayan kullanıcı kalıcı olarak banlanır. Bu süreçte verilen her karar bir moderatör tarafından onaylanana kadar kesinleşmez.
Aynı zamanda moderatörlükte bize yardımcı olan bir botumuz var. Genç ve karması az olan hesapların postlarını ve yorumlarını paylaşmadan bir moderatörün onayını bekliyor. Bunun amacı art niyetli insanların yeni bir hesap açarak suba erişmesini engellemek. Art niyetli olmadığını kestirebildiğimiz yeni kullanıcılara bazen "Onaylı Üye" flairi veriyoruz. Bu flairin amacı hesap olgunlaşana kadar bu engellere takılmasını önlemek. Almak isterseniz bize ulaşabilirsiniz.
Kısa yorumlar için de benzer bir durum var. Herhangi bir flair alarak kısa yorumlarınızın onay beklemeden paylaşılmasını sağlayabilirsiniz.
Clanker aynı zamanda hakaret engelleme amacıyla içinde bazı kelimelerin geçtiği paylaşımları onaylanana kadar engelliyor. Çok kısa paylaşımlar gibi bazı durumlarda ise bizim değerlendirmemiz için sadece raporluyor. Kural ihlallerini yakalamamıza yardımcı olmak için siz de bir kuralı ihlal ettiğini düşündüğünüz yorumları ve paylaşımları raporlayabilirsiniz. (Subreddit kurallarina uymuyor seçeneğine tıklayın.) Her raporu görüyoruz. 👁️ 👄 👁️
r/felsefe moderatör ekibi olarak sorularınıza, fikirlerinize ve önerilerinize her zaman açığız, herkesin sağlıklı ve mutlu bir yıl geçirmesi dileğiyle
r/felsefe • u/Old_Cartographer1637 • 2h ago
yaşamın içinden • axiology Ülkedeki büyük kesim
gün geçtikçe insanımızın yüzündeki anlamsız boş bakma ve umutsuzluk git gide büyüdü gibi ya da sadece benim düşüncelerimin bir şekilde bakışıma etki etmeside olabilir belkide herzaman öylelerdi herhangi bir metronun önünde 1 saat durun bekleyin ve geçip gidenlerin neredeyse büyük çoğunluğunda bu durum söz konusu
bu koşullarda göbek atacak halleri olmadığını bende biliyorum
ancak bunu normalleştirenleri bence az buz tanıyoruz amacım herhangi bir şekilde siyaset vesaire yapmakta değil sadece bende bir perspektiften bakıp gördüğümü anlatmak istiyorum hepsi bu
insan olarak unutmaya çok çok meyilliyiz ve ses çıkaramayacak bir yapıdayız tıpkı bugün yazdığım inanmış kandırılma gibi olay çıkmasın diye herhangi bir şekilde olan bitene karışmıyoruz bu bizim herşeyin başında insan olarak yaptığımız bir hata
betonlar içindeyiz ve gün geçtikçede balık istifi yaşamlarımız daha kötü şartlara evriliyor
ben aydos ormanına yakınım ve istanbulun zirvesi aydos ormanıda yavaş yavaş yok oluyor ve küçültülüyor
daha nitekim yakındığım pek çok şey var isterseniz konu altında sohbet muhabbet edebiliriz teşekkürler
r/felsefe • u/Annual_Tie916 • 1d ago
bilim • philosophy of science Ölümden sonra, ahiretin olduğuna %100 kanıt var mıdır?
r/felsefe • u/hehehe3131 • 4h ago
düşünürler, düşünceler, düşünmeler sizce insanlık ne zaman uzaya gidip, dünyanın tek yasanabilir yer olduğunu fark edip, anasınıskmeyi bırakıcak bu gezegenin
r/felsefe • u/Rutkiye • 12h ago
bilgi • epistemology İnsan felsefeden nasıl yararlanmalı nasıl bir bakış açısı olmalı üzerine bir alegorim.
🌾 ALTIN TORBASI VE BİLGELER NEHRİ:
Zamanın ötesinde bir coğrafyada, omzunda kendi elleriyle dokuduğu, sağlam ve derin bir heybe taşıyan bir seyyah yaşardı. Bu heybe onun evi, yurdu ve kimliğiydi; ona atalarından kalmış, köklerini, inancını ve hayata bakışını (örneğin sağcılık, İslamcılık gibi dünya görüşlerini) simgeleyen kadim bir kumaştan dikilmişti. Seyyah heybesine gözü gibi bakar, onu asla omzundan indirmezdi.
Günün birinde yolu, felsefe tarihinin en büyük düşünürlerinin, bilgelerinin ve krallarının fikirlerinden beslenen devasa, gürül gürül akan bir nehir yatağına düştü. Nehrin suları o kadar güçlü, içindeki taşlar ve parıltılar o kadar büyüleyiciydi ki, nehir kıyısındaki insanlar ikiye bölünmüştü:
Bir grup insan, nehrin cazibesine kapılıp ne bulursa (çamuru, çakıl taşını, zehirli otları) kucaklayıp bağrına basıyor, nehrin içinde boğulup kendi kimliklerini unutuyordu (Taklitçilik ve kimliksizlik). Diğer grup ise nehre yaklaşmaya korkuyor, "Bu su yabancı, bizi zehirler" diyerek kıyıda aç ve susuz bekliyordu (Dogmatizm ve yobazlık).
Bizim seyyah ise nehrin kıyısına diz çöktü. Omzundaki heybeye baktı, sonra elindeki süzgeci çıkardı. Nehrin hırçın sularına süzgecini daldırdı. Su akıp gitti, süzgecin içinde kumlar, çakıllar ve aralarda parıldayan saf altın taneleri kaldı.
Seyyah, süzgeci yavaşça sallayarak kumu ve çakıl taşlarını ayırdı.
Süzgeçte kalan o saf altın tanelerine baktı; onlarda Platon’un "Devleti işin ehli, bilge olanlar yönetsin" diyen liyakat fikrini gördü. Hobbes'un "Kaosu engellemek için güçlü bir düzen şarttır" diyen adalet parıltısını gördü. Bu evrensel doğruları, yani altınları aldı, incitmeden kendi heybesine attı.
Süzgecin dibinde kalan çakıl taşlarına ve kumlara baktı; onlarda aynı bilgelerin insanları köleleştiren sansürlerini, zalim baskılarını ve insanı hiçe sayan kibirlerini gördü. "Sizin bu felsefeniz bana ağırlık eder, heybemin asil kumaşını kirletir" diyerek çakılı ve kumu nehir yatağına, ait olduğu azgın sulara geri fırlattı.
Kıyıda bekleyenler şaşkınlıkla sordu: "Sen ne nehirde boğulup onun kölesi oldun, ne de ondan korkup uzak durdun. Bunu nasıl başardın?"
Seyyah heybesini düzeltti ve gülümsedi:
"Eğer toplanan altınları koyacak sağlam bir heybeniz (altyapınız) yoksa, nehrin zenginliği sizi kurtarmaz, savrulup gidersiniz. Ama eğer elinizde bir süzgeciniz (aklınız) yoksa, nehrin tüm çamurunu altın sanıp yutar, kendi ağırlığınızda boğulursunuz. Ben nehrin çakılını nehre bıraktım, altınını heybeme kattım."
r/felsefe • u/ayse0001 • 10h ago
yaşamın içinden • axiology İnsan içindeki gücü nereden alır?
r/felsefe • u/PartyComprehensive55 • 1d ago
yönetim • philosophy of politics Martı Jonathan aslında Ayn Rand'cı ve devrimci felanda değil
galleryMartı Jonathan Livingston üzerine şu ana kadarki düşüncelerimde temel mesele, Jonathan'ın gerçekten devrimci bir karakter olup olmadığıdır. Bana göre Jonathan, içinde yaşadığı toplumun kurallarına ve beklentilerine karşı çıksa da bu durum onu doğrudan devrimci yapmaz. Çünkü toplumsal düzeni değiştirmek yerine kendi bireysel gelişimine, yeteneklerini ilerletmeye ve kişisel sınırlarını aşmaya odaklanır. Dolayısıyla onun mücadelesi toplumsal dönüşümden ziyade bireysel özgürleşme çerçevesinde değerlendirilebilir.
Jonathan'ın düşünce yapısında Ayn Rand'ın bireyciliğine yakınlık görüyorum. Bireyin kendi potansiyelini gerçekleştirmesi, toplumun beklentilerinden bağımsız hareket etmesi ve kendi gelişimini merkeze alması bu benzerliğin temelini oluşturuyor. Toplumun yanlış olduğunu fark etmesine rağmen çözümü toplumsal ilişkileri veya sistemi değiştirmekte değil, kendisini geliştirmekte arıyor. Bu nedenle Jonathan'ın bireyciliği, kolektif özgürleşme fikrinden oldukça farklı bir yerde duruyor.
Anarşist bir perspektiften bakıldığında ise temel sorun, otoriteye karşı çıkmanın tek başına özgürlük için yeterli olup olmadığıdır. Kropotkin'in karşılıklı yardımlaşma ve dayanışma anlayışı üzerinden değerlendirildiğinde bireysel özgürlük, toplumsal özgürlükten bağımsız düşünülemez. Bir bireyin özgürleşmesi kadar diğer bireylerin de özgürleşebileceği toplumsal koşulların oluşturulması önemlidir. Bu açıdan Jonathan'ın mücadelesini liberal bireycilik, anarşizm ve kolektivizm arasındaki farklılıklar üzerinden sorguluyorum.
r/felsefe • u/AggravatingTwoPage • 1d ago
düşünürler, düşünceler, düşünmeler İnançsızlık gerçekten zor
İnançsızlık gerçekten zor. Özellikle dünyadaki haksızlıkları ve adaletsizlikleri gördükçe daha da zorlaşıyor. Çünkü hepsini görüyorum ama hiçbirine benim gücüm yetmiyor.
Bir şeylerin yanlış olduğunu fark etmek ama bunu değiştirememek insanı tüketiyor. Her haksızlığa karşı koyamam, her kötülüğü engelleyemem. Bazen elimden hiçbir şey gelmemesi ciddi bir çaresizlik ve öfke yaratıyor.
Keşke bütün bunlara bir anlam verebilseydim. Keşke yaşananların bir karşılığı olduğuna veya sonunda her şeyin bir şekilde düzeleceğine inanabilseydim.
Ama inanamıyorum.
Ve bununla yaşamak, dışarıdan göründüğü kadar kolay değil.
r/felsefe • u/Diligent_String_9270 • 1d ago
varlık • ontology İyi geceler herkese
Sizce dünya gerçekten adil bir yer mi? Hiçbir kötülük yapmadığı hâlde hayatı boyunca acı çeken, yoksullukla ve zorluklarla mücadele eden insanlar varken; başkalarının hakkını yiyen, insanlara zarar veren kişilerin hiçbir şey olmamış gibi hayatlarına devam etmesi ne kadar adil? İyi insanların bedel ödediği, kötü insanların ise çoğu zaman yaptıklarının karşılığını görmediği bir dünyada gerçek adaletten söz edebilir miyiz?
r/felsefe • u/Curious_Towel4700 • 15h ago
varlık • ontology Yaratıcının varlığı zorunludur. Hodri meydan…
Evrende her şeyin bir sebebi vardır ve o sebeplerin de sebepleri vardır. Bu sebepler zinciri geçmişe doğru uzanır, ancak bu zincir ne kadar geçmişe uzanırsa uzansın bunun bir ilk halkasının, bir başlangıcının , olması zorunludur. İlk halka ya da ilk sebep var olan her şeyin asıl sebebi, dolayısıyla yaratıcısıdır.
Soru: her şeyin bir sebebi vardır dedin peki ilk halkanın sebebi ne
Cevap: evrende her şeyin bir sebebi vardır dedim. İlk halka ya da ilk sebep evrende değildir
Soru: peki evrende her şeyin bir sebebi olduğuna delilin var mı
Cevap: birincisi evrende sebebi olmayan tek bir şey gösterilemez. Hodri meydan gösterebilen göstersin.
İkincisi hiçbir şey yokluktan varlığa kendi kendine çıkamaz çünkü olmayan bir şey iş yapamaz dolayısıyla yokluktan varlığa çıkma işini de yapamaz. Öyleyse yokluktan varlığa çıkan her şeyi yokluktan varlığa çıkartan bir şey(bir sebep) zorunlu olarak vardır
Soru: sebepler zincirinin bir başlangıcı olması şart mıdır
Cevap: evet şarttır. Zira sebepler zincirinin bir başlangıcı olmadığını ve eksi sonsuza uzandığını farz etsek günümüze gelinceye kadar sonsuz sayıda sebep-sonuç ilişkisinin yaşandığını yani sonsuz zamanın geçtiğini kabul etmemiz gerekir. Sonsuz ise adından da anlaşılacağı gibi sonu olmayan bitmeyen demektir yani sebepler zinciri başlangıçsiz olsa günümüze ulaşmak için sonsuz zaman geçirmesi gerekirdi sonsuz zaman geçirmek ise imkansızdır öyleyse sebepler zinciri başlangıçsız olsa günümüze ulaşamazdı. Ulaştığına göre sebepler zincirinin zorunlu olarak bir başlangıcı bir ilk halkası vardır.
Soru: Varsayalım ki haklısın evrende trilyonlarca şey var ve bunların hepsi sebepler zinciri ile bir ilk sebebe bağlıdır. Bu trilyonlarca şeyin hepsinin aynı ilk sebebe bağlı olduğunu nereden biliyorsun belki trilyonlarca, farklı farklı ilk sebepler var
Cevap: varsayalım ki trilyonlarca ilk sebep var, bütün bu trilyonlarca ilk sebebin hepsinin birden zamanın dışında olması zorunludur. Çünkü zaman ve zamanın içindeki her şeyin bir başlangıcı vardır. Başlangıcı olan her şeyin ise bir sebebi vardır. Sebebi olan şeyler ilk sebep olamaz. Öyleyse zaman ve zamanın içinde olan hiçbir şey ilk sebep olamaz. Bu durumda trilyonlarca ilk sebeplerin hepsinin zamanın dışında olması gerekir. Bu ise imkânsızdır
Çünkü sadece tek bir şey zaman üstü yani zamanın dışında olabilir
Soru: zamanın dışında sadece tek bir şey olabilir dedin buna delilin var mı?
Cevap: zamanın dışında değişim yoktur dolayısıyla zamansız varlık değişim geçirmez. bunların sayısı birden fazla olsa bunların birbirlerine zit özellikleri, mesela “hepsinin hakimiyeti kendi elinde tutma iradesi” , değişim geçirmeyeceğinden, Ontolojik olarak paradoksa sebep olur ve sistemi çökertir
İkinci olarak zamanın dışında mantık matematik ve konuştuğumuz diller de dahil olmak üzere pek çok şey tanımlı değildir ve tanımlanamaz
Zira zamanın olmadığı bir durumda uzay da yoktur çünkü madde özellikle atomlar sürekli hareket halindedir hareketin var olabilmesi için ise uzayın ve zamanın birlikte var olması gerekir
uzayzamanın olmadığı bir durumda karenin üçgenin kürenin kısacası geometrinin tanımlanması mümkün değildir çünkü uzay yoksa yer bildiren hiçbir kavram ve kelime tanımlanamaz
zamanın olmadığı bir durumda ise öncelik sonralık kavramları ve zaman bildiren hiçbir kelime ve kavram tanımlı değildir böyle bir durumda sıralama yapılamaz dolayısıyla “ bir” dışındaki sayılar tanımlı değildir. Dolayısıyla birden çok varlık bulunamaz
/r/felsefe’ye değgin Nihilizm
Nihilizm felsefesine ilgi duymaya başladım ve bu felsefeyi daha derinlemesine öğrenmek istiyorum. Ancak nereden başlayacağımı, hangi filozofları okumam gerektiğini ve nasıl bir yol izlememin daha doğru olacağını tam olarak bilmiyorum. Bu konuda bana başlangıç seviyesinden ileri seviyeye doğru ilerleyebileceğim bir okuma ve öğrenme sırası önerebilir misiniz?
r/felsefe • u/ayse0001 • 2d ago
yaşamın içinden • axiology İnsanın kendine yaptığı en büyük acımasızlık nedir
r/felsefe • u/Comebacktomongolia • 1d ago
yaşamın içinden • axiology Potansiyelini gerçekleştirmek derken?
Bu potansiyel lafı çok kullanılıyor ve geçenki hayat pişmanlıkları postu üzerine tekrardan ele alasım geldi. Potansiyel diye kastederken bir şey için geçmişte gücüm/imkanım vardı ama onun yerine yanlış şeyleri tercih ettim olarak kullanıyor konfor, haz, eğlence ve diğer dikkat dağıtıcı şeyler. Evet o zaman gücün/gençliğin/imkanın vardı ama akıl olarak şuankiyle aynı kafada değildin, hayat seni şuanki gördüğün ''daha olgun'' düşünce sistemine itti dersler, tecrübeler, gelişimle.. Geçmişteki sen o zamana göre yapması gerekeni yaptı, o zamanki kafasına göre yani. Belki de olgunluktan ziyade değer seçimi olarak baksak? İnsan hayatta konfora zevke haza da değer verebilir bunlara verdiği değer diğer şeyleri aşabilir hayat tercihi olarak. Size sorduğum soru bundan pişmanlık duymamız lazım mı? Bu olay yoksa Kierkegaard'ın dediği insanın yaşamamış olduğu ihtimalleri romantize etmesinden mi gelir?
r/felsefe • u/acayipmahlukat • 1d ago
yönetim • philosophy of politics Gavalizm
Gavalizm, insan özgürlüğünü, ahlakı, adaleti ve toplumsal dayanışmayı temel alan felsefi, siyasi ve ekonomik bir toplum ideolojisidir. Tanrı'nın yasalarını en üstün otorite olarak kabul eden Gavalizm, bireyin özgürlüğünü korurken toplumun ortak ihtiyaçlarının karşılanmasını ve kaynakların adil biçimde dağıtılmasını amaçlar. İnsan doğasını ne tamamen iyi ne de tamamen kötü kabul eder; insanın özgür iradesine sahip olduğunu savunur. Ancak özgürlüğün, başka insanların özgürlüklerini ihlal etme hakkı vermediğini belirtir.
Gavalizm'in ekonomik anlayışında kaynakların kişilerin isteklerine göre değil, ihtiyaçlarına göre dağıtılması esastır. Topraklar ve gayrimenkuller devlet mülkiyetindedir. Devlet, vatandaşların barınma ihtiyaçlarını karşılamakla yükümlüdür ve ailelere ihtiyaçlarına uygun konutlar tahsis eder. Geleneksel ekonomik rekabetin ve kazanç odaklı çalışma anlayışının yerine toplumsal ihtiyaçları esas alan bir sistem öngörülür. Çalışma gönüllülük ilkesine dayanır. Devlet, vatandaşları çalışmaya zorlamak yerine çalışma koşullarını iyileştirir, çalışma saatlerini esnekleştirir ve ihtiyaç duyulan mesleklere katılımı teşvik eder.
Gavalizm'de adalet, toplumsal düzenin en önemli unsurlarından biridir. Tanrı'nın yasaları devletin üzerinde kabul edilir. Devletin üzerinde ise hayatını adaletin incelenmesine ve korunmasına adamış Adalet Muhafızı bulunur. Adalet Muhafızı'na, ahlak alanında başarılı kişiler arasından seçilen Eğitmenler yardımcı olur. Adalet Muhafızı'nın kararları da denetim mekanizmalarına tabidir. Böylece devletin ve yöneticilerin adaletten bağımsız hareket etmesinin önüne geçilmesi amaçlanır.
Eğitim sisteminde ahlak öğretimine öncelik verilir. Çocukların yalnızca akademik bilgi edinmeleri değil, öğrendikleri ahlaki değerleri günlük yaşamlarında uygulamaları hedeflenir. Öğrencilere uzun süreli toplumsal sorumluluklar verilir; yaşlılara yardım etmek, insanlar arasındaki anlaşmazlıklarda arabuluculuk yapmak ve haksızlığa uğrayanların yanında bulunmak bu sorumluluklara örnek gösterilebilir. Bunun yanında sanat, bilim ve mesleki gelişim de desteklenir. Devlet, bireylerin yeteneklerini keşfetmelerine yardımcı olur ve istedikleri mesleklerde gelişebilmeleri için eğitim imkânları sağlar.
Gavalizm, sanatı ve sporu insan yaşamının önemli parçaları olarak görür. Devlet sanatçılara ihtiyaç duydukları malzemeleri ve çalışma ortamlarını sağlar ancak sanatçıları diğer vatandaşlardan üstün bir konuma getirmez. Sanatçıların eserlerini sergilemesi kendi tercihlerine bağlıdır. Benzer şekilde devlet, toplumun farklı bölgelerinde spor alanları ve tesisler kurarak özellikle gençleri spora teşvik eder. Ancak sanat ve spor faaliyetlerine katılım zorunlu değildir. Gavalizm, insanın hayatını yalnızca çalışma ve eğitimden ibaret görmez; dinlenmeye, sosyalleşmeye ve kişisel gelişime de önem verir.
Aile kurumuna da önem veren Gavalizm'de çocuk sahibi olmak isteyen ailelerin çocuk yetiştirme, çocuk psikolojisi ve aile sorumlulukları konusunda eğitim alması öngörülür. Çocuğun gelişimi, özgürlüğü ve ahlaki eğitimi ailenin önemli sorumlulukları arasında kabul edilir. Konutlar devlet tarafından ailelerin ihtiyaçlarına göre tahsis edilir ve ailelerin özel yaşamına saygı gösterilir.
Hukuk anlayışında bireylerin bağlı oldukları din ve mezheplerin hukuki kuralları esas alınır. Farklı dinî toplulukların kendi hukuk anlayışlarını devlete bildirmesi öngörülür. Ateist vatandaşlar için de kendi hukuk anlayışlarını oluşturabilecekleri ayrı bir konsey bulunur.
Genel olarak Gavalizm, özgürlük ile toplumsal sorumluluğu, bireysel gelişim ile ortak ihtiyaçları ve ahlak ile adaleti bir araya getirmeyi amaçlayan bir ideolojidir. Temel hedefi, insanların yalnızca ekonomik üretim yapan bireylere dönüşmediği; sanatla, sporla, bilimle ve toplumsal dayanışmayla ilgilenebildiği, ihtiyaçlarının karşılandığı ve adaletin en üstün değer kabul edildiği bir toplum oluşturmaktır.
### Gavala – Gavalizm'in Kurucusu ve Düşünce Tarihi
Gavala, Gavalizm olarak bilinen felsefi ve toplumsal düşünce sisteminin kurucusu kabul edilen, 18. yüzyılda yaşamış Gürcü bir filozoftur. Hayatı, ailesi, doğum yeri ve gerçek adı hakkında kesin bilgiler bulunmamaktadır. Tarihsel varlığına ilişkin anlatılar, büyük ölçüde Gürcü köylüler tarafından korunan el yazması kitaplara ve nesilden nesile aktarılan sözlü anlatımlara dayanmaktadır.
Gavala'nın asıl isminin bilinmemesi, onun tarihsel kişiliğini çevreleyen en önemli gizemlerden biridir. Kendisine verilen Gavala isminin gerçek adı mı, kullandığı bir takma ad mı yoksa daha sonraki kuşaklar tarafından mı verildiği bilinmemektedir. Bununla birlikte Gavalizm geleneğinde Gavala, düşüncelerini ortaya koyan ve insan yaşamının ahlak, özgürlük ve adalet üzerine kurulması gerektiğini savunan filozof olarak anılır.
### Hayatı ve yaşadığı dönem
Gavala'nın 18. yüzyılda Gürcistan'da yaşadığı kabul edilir. Yaşadığı dönemde Gürcü toplumunun büyük bölümü kırsal yaşam sürdürmekteydi. Köylülerin yaşam koşulları, toplumsal eşitsizlikler ve insanların doğuştan sahip oldukları farklı imkânlar, Gavala'nın düşüncelerinin şekillenmesinde etkili olan konular arasında gösterilir.
Gavala'nın çocukluğu ve gençliği hakkında doğrulanmış bir bilgi bulunmamaktadır. Herhangi bir felsefe okulunda eğitim alıp almadığı, başka düşünürlerle ilişki kurup kurmadığı veya düşüncelerini tek başına mı geliştirdiği bilinmez. Bazı el yazmalarında kendisinden bir bilge ve filozof olarak bahsedilirken, bazı anlatılarda sıradan insanlarla konuşmayı tercih eden bir düşünür olarak tasvir edilir.
Gavala'nın düşüncelerini özellikle köylüler arasında yaydığına ilişkin anlatılar bulunmaktadır. Bu nedenle Gavalizm'in ilk dönemlerinde yazılı eserlerden ziyade sözlü aktarımın önemli bir rol oynadığı düşünülür.
### Felsefi düşünceleri
Gavala'nın felsefesinin merkezinde insan özgürlüğü ve ahlak bulunur. İnsan doğasının doğuştan tamamen iyi veya tamamen kötü olmadığını, insanın özgür iradeye sahip olduğunu savunduğu aktarılır. Ancak özgürlüğün sınırsız olmadığını, bir insanın kendi özgürlüğünü kullanırken başka insanların özgürlüklerini ortadan kaldıramayacağını ileri sürer.
Gavala'nın düşüncelerinde Tanrı'nın yasaları en üstün otorite olarak kabul edilir. Ona göre devlet, toplumun en yüksek ahlaki otoritesi değildir. Devletin kendisi de adalete bağlı olmalı ve insanların haklarını korumalıdır.
Ekonomik düşüncelerinde ise insanların ihtiyaçları ile istekleri arasında ayrım yapar. Kaynakların sınırlı olduğunu kabul eder ve toplumdaki kaynakların kişilerin taleplerine göre değil, gerçek ihtiyaçlarına göre dağıtılması gerektiğini savunur. Bu düşünce, daha sonraki Gavalist ekonomik anlayışın temelini oluşturmuştur.
### El yazmaları ve düşüncelerinin aktarılması
Gavala'nın düşüncelerinin günümüze ulaşmasında Gürcü köylüler tarafından korunduğu belirtilen el yazması kitapların önemli bir yeri vardır. Bu kitapların kimler tarafından yazıldığı, hangi tarihlerde çoğaltıldığı ve orijinal metinleri ne ölçüde koruduğu bilinmemektedir.
El yazmalarının farklı köylerde bulunması, Gavala'nın düşüncelerinin belirli bir çevrenin dışına çıktığına ilişkin anlatıların oluşmasına neden olmuştur. Bununla birlikte metinlerin farklı nüshaları arasında düşünce ve anlatım farklılıkları bulunduğu söylenir.
Gavalizm geleneğinde bu el yazmaları, ideolojinin tarihsel temelini oluşturan başlıca kaynaklar olarak kabul edilir.
### Gavalizm'in ortaya çıkışı
Gavala'nın ortaya koyduğu düşünceler zaman içerisinde bir felsefi bütünlük kazanarak Gavalizm adıyla anılmaya başlanmıştır. Bu düşünce sistemi yalnızca ekonomik düzeni değil, eğitimden aile yaşamına, sanattan spora, hukuktan devlet yönetimine kadar toplumun farklı alanlarını kapsayan bir anlayışa dönüşmüştür.
Gavala'ya atfedilen düşüncelerin sonraki dönemlerde geliştirilmesiyle ahlak eğitimi, gönüllü çalışma, ihtiyaç temelli kaynak dağıtımı, sanat ve sporun teşvik edilmesi gibi ilkeler Gavalizm'in temel unsurları hâline gelmiştir.
### Tarihsel mirası
Gavala'nın hayatına ilişkin bilgilerin sınırlı olması, onun düşüncelerinin tarihsel gelişimini incelemeyi zorlaştırmaktadır. Gerçek adının bilinmemesi ve eserlerinin el yazmaları aracılığıyla aktarılması, Gavalizm'in kurucusunu tarihsel açıdan gizemli bir figür hâline getirmiştir.
Buna rağmen Gavalizm düşüncesinde Gavala, yalnızca bir filozof olarak değil, insan yaşamının adalet, ahlak ve özgürlük temelinde yeniden düzenlenebileceğini savunan kurucu düşünür olarak kabul edilir.
Gavala'nın Gavalizm tarihindeki yeri, kendisinden sonra gelen düşünürlerin geliştirdiği bütün bir toplumsal ideolojinin başlangıç noktası olmasıdır.
r/felsefe • u/patatesduru • 1d ago
yaşamın içinden • axiology anlatmak istedim
İnsan kendine iyi gelecek şeyi bilir mi?
Hani derler ya "Ben kendimi bilirim, benim cildim böyle, benim huyum şöyle." Bunları o kadar rahat söyleriz ki resmen arkası boş denebilecek sözlerdir. Bir bakarsın bedenin kıpkırmızı, her yanın kaşınıyor. Ne yapacağın nettir; doktora, bir bilen kişiye gidersin. Seni inceler, iyice bakar, sırtını inceler, sana bir ilaç verir. Sen de akşamına her yanına sürersin. Birkaç aya o kremi unutmuşsundur, bedenin düzelmiştir, artık canın yanmıyordur. Daha önceki acını hatırlamazsın bile. Krem bir köşede kalır, belki amacı, işlevi bile unutulur. En başta söylediğin o arkası bomboş söz kabak gibi ortadadır ama kimse gelip de yüzüne vurmaz.
Anlatmak istediğim şeyden çok kolay saptım, bunu çok yaparım ama kimse bana "Dur, onu anlatmıyordun ki." demez. İnsanın kendine iyi gelebileceğini sanmam; sağır birinin kör birine okuma öğretmesi gibi. Hepimiz farklı konularda eksiğiz. Bizi bazen eksikliklerimiz bazen de fazlalıklarımız yaralar. Bazen tam ihtiyacı ve istediği kadarının bile insanı yaraladığını gördüm.
Nana'da bir sahne vardı, şu ikonik çilekli bardakların kırıldığı... Bana izledikten sonra şey dedirtmişti: "Eğer olacağı varsa bir şekilde olur." Ben kader inancı olan bir insan değilim ama bence şu da bir gerçek; birisi gerçekten bir şeyi yapmayı kafaya koyunca, mesela o ilişkiyi bitirmek... O bardağın kırılması bence şunu gösteriyordu: Bardak her zaman kırılabilecek bir nesnedir; hassastır, kırılgan, parçalanmaya meyilli. İnsan da öyle değil mi? Her an ölebilirim, her an bacağımı kırabilirim. Bu tarz olaylar ne kadar hızlı gelişir. Aslında o bardağın o zaman kırılması sadece bir tesadüftü. Yarın da kırılabilirdi, belki bir saat önce de ama o şimdi, tam şu anda kırıldı. Olan oldu, ne yapabilirsin ki? Hep şeyi düşünüyorum; bir ip inceldiğinde değil koptuğunda kopar ama bu şey demek değil... Kopmasının nedenlerinden biri kesinlikle incelmesidir veya incelmesi değildir diyemeyiz. Evet, kopacağı vardı zaten. Var olduğun anda bu sana otomatik yüklenir. Yaşıyor ve canlı olmak sana bir gün öleceğini söyler. Varsan yok da olacaksın. Bu böyle, buna mızmızlanamayız.
Bir çizgi roman okumuştum, şu an hangisi hatırlamıyorum ama Marvel'ındı. Marvel'ı da pek sevmem ama süper kahramanlardan biri kötü adamın biriyle kumar oynuyordu. Dünyayı kurtarmak için kumar oynanması trajikomikti, hoşuma gitmişti ama beni etkileyen ondan bir sonrakiydi. Kötü karakterin kaybetmesine neden olan ölüm değildi; yok olmak, bir zerresinin bile hatırlanmayacak olması oldu. Onun için dünyada bıraktığı o izler bir şekilde kendini yaşatacaktı. Süper kahraman için unutulmanın bir önemi yoktu, önemli olan dünyaya kattıklarıydı. Bana biraz garip gelmişti. Ben ölümden korkarken, arkamda bırakacağım her şeyken yok olmak isterken; o adamın arkada kalanların onu incitmeyeceğini, onu yaşatıp yücelteceğini düşünmesi inanılmazdı.
Arada kafamda bir soru beliriyor: İki adım sonranı bilmemek insanda bir yaşama hevesi oluşturur mu?
Sırf yarın ne olacak acaba diye yaşayan insanlar... Onlar sanki eğlencesine yaşarlar. Ben yaşamak için bile yaşamayı zor bulurken cesur insanlara, hatta cesur demeyelim de nerede cesur olması gerektiğini bilen insanlara karşı bir hayranlığım var. Hani şu bir anda taş kesilebilen ama bazen de kumdan bir kale gibi minik bir dalgaya bile yıkılabilen insan. Bunu yazarken şu an biraz hümanist hissettim. İnsanlar değişkendir; bazen bir kaya, bazen yağmurda ıslanmış bir pamuk şeker olabilirler ve benim söylediğim de aynen bu. Ama benim bahsettiğim bunun kontrolünü yapan kişiler. Hani mesela yemekleri geldiğinde tabakta duran o en lezzetli yiyeceği sona bırakmaktansa ilk yiyen insanlar. Onlar sıradanlığı bile galada bir elbise gibi taşır. Gerçekten inanılmazlardır. Hani şey de değillerdir; sürekli gözleri üzerinde isteyen tipler falan değiller. Bilmiyorum, acayipler ve cidden çok etkileyici bir auraları vardır. Ama sıradan bir parfüm gibi herkes gibi koksalar da onların kendi ışıkları yeterlidir.
Küçükken bir film izlemiştim ve şunu soruyordu: "Sahip olduğun bir şeyi yitirmek mi yoksa hiç sahip olmamak mı?" Benim gibi küçükken aldığı çıkartmaları yapıştırmak için en iyi yeri yıllarca arayıp sonunda hâlâ yapıştıracak bir yer bulamayan insanlar bilir ki bunun cevabı sahip olmamaktır. Bir şeye değer verip daha sonra onu kaybetmenin acısından korkar, kaybetmeye katlanamayıp hiçbir zaman yapıştırmazdık onu sonuçta. Ama geçen gün bu soru tekrar kafamda belirdi ve ben buna "sahip olup yitirmek" diyebildim. Şunu fark etmiştim: O pastayı hiç tatmamaktansa hayatımda bir kez tatmak daha iyiydi. Ölünce bana "Ya pasta neliydi?" deseler o zaman "Yemedim." demektense "Çilekli." diyebilmek isterim.
r/felsefe • u/PartyComprehensive55 • 2d ago
yaşamın içinden • axiology Sizce bir insanın kişiliğini ve karakterini ne belirler
r/felsefe • u/schopenhaurer • 2d ago
düşünürler, düşünceler, düşünmeler Ev gençleri
Ev gençleri olarak zaten var olan ama şu an adı konulan bir furya söz konusu. Çoğu genç, "Ben şu kadardır çıkmıyorum." diye rekabete bile girdi. Bazıları radikal olanlar hiç çıkmamayı, orta düzeyde olanlar asgari ücret birkaç katına çıkana kadar çıkmamayı, ılımlı olanlar ise temel ihtiyaçlar için çıkmayı düşünüyor. Sizce ülke genelinde bu reformun artıları ve eksileri neler olacaktır?
r/felsefe • u/Erwin_Rommel2025 • 2d ago
«iyilik» üzerine • ethics Güven Felsefesi
Bu hayatta kimseye tam olarak güvenmem..
Benim güven felsefem
İnsanların doğası gereği mutlak kötü olduğunu düşünmüyorum ama kötülüğe fazlasıyla meyilli olduklarına inanıyorum. Etrafımızdaki ortalama insan profiline baktığınızda bunu zaten net bir şekilde görüyorsunuz.
Aslında inançlı,Müslüman biriyim ama bu durum insanlara körü körüne güvenmemigerektirmiyor. Hatta Yusuf Suresindeki şu ayet tam olarak bu gerçeğe işaret ediyor:
"Yine de ben nefsimi temize çıkarmıyorum. Çünkü nefis, Rabbimin acıyıp koruması dışında, daima kötülüğü emreder; şüphesiz Rabbim çok bağışlayan, pek esirgeyendir."
Ayette de vurgulandığı gibi insanın içinde kötülüğe karşı bir eğilim var ve iradesi zayıf olanlar buna yenik düşüyor. Bu fikre tamamen katılıyorum. Bir insan normal şartlarda "iyi" biri olabilir fakat henüz sınanmadığı bir olayla karşılaştığında veya şartları değiştiğinde size kötülük yapabilir, ihanet edebilir.
Bu yüzden sevgilime, arkadaşlarıma, hatta aileme bile %100 güven duymam. Kyk da oda arkadaşımın sevgilisi spora sürekli 5 erkek arkadaşıyla beraber gidiyormus. Ben bu durumun sakıncalı oldugunu söyledim ama "güven meselesi kanka ben ona güveniyorum" dedi. Yanlıs anlaşılmasın kısıtlayıcı biri değilimdir. Tam orta halli olması gerekeni olması gerektiği gibi yapan ve yapılmasını isteyen biriyimdir. İnsanları da değiştirmeye meyil etmem.(yani kısıtlamam) Böyleyse böyledir derim ilişkimi sonlandırrım.
"Ee oğlum, böyle hayat mı geçer?" diyeceksiniz. Açıkçası ben bu düşünceden ve temkinli halimden hiç rahatsız değilim aksine son 2-3 yıldır bu bakış açısı beni çok rahatlattı. Asıl tavizler vererek ve güvenerek hayat geçmez, sürekli insanların ihanetiyle karşılaşırız.
Machiavelli'nin de dediği gibi "İnsan doğasını anlayan adam, ihanetlerden şaşırmayı bırakır. Onları ön görmeye başlar"
r/felsefe • u/Ill-Reveal4258 • 1d ago
inanç • philosophy of religion Allah'ın varlığı ile ilgili kişisel görüşüm budur. Sizinki peki?
Bir yaratıcı Allah olur her hangi bir tanrı olur net var diyemem. Biraz öznel bir konudur bu sonuçta ama net yoktur da diyemem sonuçta ikside net değildir bence ama şöyle bir düşüncem var bana göre gerçekten bir yaratıcı varsa eğer ki var bizi boş bırakmaz varsa bize yol göstermek için bir yol çizmiştir gidip gitmemek bize kalır açıkçası. Fikirleriniz çok önemli benim için saygı çerçevesinde fikrinizden bahsedebilir misiniz? Teşekkürler 🙂 ben müslüman biraz kararsız birazda Kur'ancı bir birey olarak görüşüm bu yönde uzun zamandır da fikrim böyle ve öylede kalacak. Mantıken zaten tanrı net var yok bilemem de varsada izinden bize bir yolda göstermiş olabilir yani haksız mıyım 😅 . Okuduğunuz için teşekkür ederim 👊🏻
r/felsefe • u/TheUltimatePersona • 2d ago
bilgi • epistemology Wittgenstein Delüzyonel mi?
Wittgenstein felsefi sorunları dil oyunu diyip geçiştirmektedir...
Karl Popper'ın da defalarca vurguladığı üzere, gerçek felsefi sorunlar yalnızca 'dil oyunları' veya kelime analizlerinden ibaret değildir; ortada dilden bağımsız olarak var olan, nesnel bir gerçeklik ve çözülmesi gereken kozmolojik, bilimsel problemler vardır
Bu noktada Popper'ın gözlük metaforunu kullanmak önemli olacaktır:
Bir gözlüğün tek varoluş amacı, dış dünyayı daha net ve berrak görmemizi sağlamaktır.
Popper’a göre dil de tıpkı bir gözlük gibidir. Biz dili, dış dünyadaki nesnel gerçekliği anlamak, bilimsel teoriler kurmak ve evrene dair problemleri çözmek için bir araç olarak kullanırız. Camı temizlemek
(kelimelerin anlamını netleştirmek ve dildeki karmaşayı gidermek) elbette faydalıdır. Ancak tüm ömrünüzü camın yapısını inceleyerek ve camı silerek geçirirseniz, gözlüğü takıp dış dünyaya bakmayı unutursunuz (yanlışlamak)
Popper'ın çözümü gözlükte bulunan küçük çizikleri bosverip gözlüğün amacını yerine getirip getirmediğine odaklanmak amacını yerine getiriyorsa etrafına bakmaktır
Dil oyunları ile kafayı bozmak nesnel olanın gerçekliğini görmezden gelmektir.
r/felsefe • u/Initial-Trifle-3025 • 2d ago
varlık • ontology Gerçeklik hakkında
Bence gerçeklik dörde ayrılıyor. Lütfen her şeyi okuyun nolursunuz Lütfen
Birinci gerçeklik evrene bağımlı insan zihninden bağımsız varlığını sürdürebilen ve insan tarafından doğrudan veya teknolojik araçlarla algılanabilen varlıklardır. Keşfedilmeyen fakat evrende varlığını sürdüren şeylerde birinci gerçekliğe girer. Birinci gerçekliğe örnek Yıldız ağaç bina gibi şeyler diyorum. Bu gerçeklik evrene bağımlıdır çünkü Evren olmazsa insan olmaz. İnsana bağlılı ise değişebilir çünkü birinci gerçekliğe ağaç da girer gökdelen de girer yani insan tarafından da yapılabilir.
İkinci gerçeklik insan zihnine bağımlı olan düşünceler kavramlar ve insan tarafından oluşturulan anlamlardır. Bu gerçekliğin tasvir edilebilen ve tasvir edilemeyen olarak iki alt kategorisi vardır. Tasvir edilebilen gerçekliğe sevgiyi örnek veriyorum çünkü sevgi duygusal olarak tasvir edilebilir. Tasvir edilemeyen gerçeklik biraz tartışılır bir konu. Örnek mesela ejderha. Ejderhanın büyük olduğunu ve kanatları olduğunu söyleyebiliriz ancak buradaki sorun da bu. Bir şeyi tasvir edebilmemiz onun gerçek dünyada var olduğunu kanıtlamaz. Ejderhayıda insan kendi şeklinde yorumlayarak bize sunmuştur. Böyle şeyler yüzünden tasvir edilemeyen gerçekliği yapmaya gerek duydum. İkinci gerçeklikte evrene ve insana bağlıdır
Üçüncü gerçeklik insana ve evrene ihtiyaç duymadan varlığını sürdüren gerçekliktir insana veya evrene bağlı değildir. Şimdi nasıl diyeceksiniz şöyle mesela 2+2=4 işlemini ele alalım şimdi insan ve evren var olmazsa 2+2 yine 4 olur bu şey mantık ilkeleri içinde geçerlidir Evren ve insan da var olsa veya olmasa bile A=A dır
Dördüncü gerçeklik İnsana bağımlı olmayan, evrene bağımlı olan varlıklardır var olmaları için evrenin varlığına ihtiyaç duyarlar. Örneğin yer çekimi ve zaman
Sınıflandırmamın temel ölçütü insana ve evrene bağımlılıktır. Bir varlık yalnızca tek bir gerçekliğe aittir ama bu teknoloji çok ama çok gelişirse değişebilir. BİR VARLIĞI SINIFLANDIRMADAN ÖNCE İFADE BİÇİMİNE LÜTFEN DİKKAT EDELİM.
Merak ettiğiniz sorular varsa hepsini cevaplarım. Sizinle fikir alışverişinde bulunmak istiyorum. Bu subda ilk postum hadi bakalım
r/felsefe • u/Automatic_Tip_8380 • 1d ago
inanç • philosophy of religion Dinler mantıklı mı
r/felsefe • u/Curious_Towel4700 • 1d ago
varlık • ontology Yaratıcı zamansızdır. Peki, yaratma eylemi ile zamansız olmak birbiriyle çelişmez mi? Hem yaratıp hem de zamansız olmak mümkün müdür?
Hayır, bir çelişki oluşturmuyor. Öncelikle şunu belirtelim: zamansızlık aynı zamanda mekânsızlığı da beraberinde getirir; çünkü mekân ve zaman birbirinden ayrılamaz. Bunun nedeni, maddenin —özellikle de atomların— sürekli hareket hâlinde olmasıdır; hareketin gerçekleşebilmesi içinse hem uzaya yani mekana hem de zamana ihtiyaç vardır.
Yaratıcı uzay zamanı icraatına uygun bir zemin olarak yarattı
Zira uzay zamanın dışında hiçbir şey tanımlı değildir ne matematik ne mantık ne konuştuğumuz diller. çünkü bu saydıklarım tanımlanabilmek ve var olabilmek için hem zamana hem de uzaya yani mekana ihtiyaç duyarlar mesela mekanın olmadığı bir durumda kareyi dikdörtgeni küreyi vesaire tanımlamak imkansızdır yine zamanın olmadığı bir durumda önce ve sonra kavramlarını tanımlamak dolayısıyla sıralama yapmak dolayısıyla sayıları tanımlamak imkansızdır bütün bunları ancak uzay zamanın içinde tanımlayabiliriz
Soru: peki kendisi zamansızken bütün bunları yapması yaratması bir çelişki değil mi
Cevap:: biz zamanın içinden baktığımız için öyle görüyoruz oysa zamansız ve mutlak bir şekilde bakılırsa uzay zamanın başından sonuna kadar çoktan var edildiği ve mevcut olduğu görülür yani biz uzayla ve zamanla kısıtlanmış bir bakışla baktığımız için sanki yaratıcı olayları zaman sırasına göre yaratıyormuş gibi algılıyoruz oysa zamanın ve uzayın kısıtlamadığı mutlak bir bakışla bakıldığında zamanın başlangıcından sonuna kadar çoktan yaratıldığı ve var olduğu görülecektir
Nitekim bir kaderin var olduğu ve değişmediği gerçeği de buna dayanmaktadır
r/felsefe • u/fondukcu • 2d ago
/r/felsefe’ye aşkın r/nomadoloji' ye Hoşgeldiniz.
r/nomadoloji' ye Hoşgeldiniz.
"Gerçekten de, bedenin ne yapabileceğini şimdiye dek hiç kimse belirlemiş değildir..." (Benedictus de Spinoza, Etika, 3. Bölüm, 2. Önerme)"
https://www.reddit.com/r/nomadoloji/
Tüm nomadları bekliyoruz.